Tam Sürümünü Görmek İçin : Kaçak program ve kul hakkı üzerine...
akkaraman
18/11/2004, 16:38
Arkadaşlar benim kafama bi soru takılıyor.
Biliyorsunuz kul hakkı diye bir şey var ve Ahirette hakkı olanın affetmemesi dışında Allah'ın affetmeyeceği bir şey.
Tahminimce çoğumuz cracklenmiş program kullanırız. Hele kaçak Windows kullanmayan yoktur sananırım. (En kötü ihtimal,inşallah yoktur böyle bir ihtimal)
Ve düşünün window'su bilmem kaç kişi yazıyormuş...
Yaw ben korkmaya başladım. Bunların hakkını nasıl ödeyeceğiz biz...
Hem de GNU/Linux gibi ucretsiz temin edilebilecek bir alternatif varken...
Bu alternatif olmasa belki "mecburduk, baska secenek de yoktu" diye yirtilabilirdi ama...
valla bende düşünmeye başladım...
hakk olayını...
akkaraman
18/11/2004, 17:05
Birde Şey....
Bill Gates Benden Hakkını isterse....
Way başıma gelenler
simdiye kadar 2 defa windoze aldim birisi 98 birisi XP ve her ne kadar arkadaslarim arasinda alay konusu olsamda :) ikisine de ucret odedim.
Sonucta bu is icin bir emek harcanmis ve kimse bu isi hayrina yapmiyor,bence de eger para vermek istemiyorsak ucretsiz yazilimlara yonelmemiz gerekir.Yok eger ihtiyaclarimizi karsilamiyor diyorsak,secim bize kalmis...
ancak bazi e-book ve gelistirme ortamlarinin eger o isten para kazanmiyorsak kacak kullanilmasinda sakinca gormuyorum.( ne kadar dogru tartisilir tabii )
Ornegin, visual C++.net i ogrenme amacli kacak kullanmak gibi.Bence VC++ i gelistiren firmanin da buna bir itirazi olmaz.(kendilerinin student edition gibi surumler cikardigini dusunursek). Ileride ticari bir uygulama yaparsam dogal olarak onlarin urununu satin alir ve kullanirim.
e-book lar icin de ayni seyi dusunuyorum,ogrendiklerimizden para kazanmaya basladigimizda artik ihtiyacimiz olmasa da o kitabi satin almaliyiz.
"kaçak windows kullanmayan yoktur"
var efendim var :)
(havamı da atayım şöyle ohh :P )
bir de ;
// bir de kaçak yerine korsan daha uygun olur gibi geliyor
korsan diye biliniyor bu olay (korsan kelimesini konu içine sinsice yerleştiriyorum ki ilerideki aramalarımda çıksın)
Birde Şey....
Bill Gates Benden Hakkını isterse....
Way başıma gelenler
insanin eli biseyleri calmaya kesinlikle gitmezken
özelikle programm ve film kopya kullanimi izlenimeye gelince sanki ana sütümüz gibi helalmis gibi davraniyoruz (buna bende dahil)
piskolojik sebebi su göz alismasi
yani etrafimizdaki hemen hemen herkez bunu böyle yaptigi icin. olay gözümüze normalize oluyor.flimlere bisey diyemem ama
programmlara gelice özelikle Microsof ürünlerini birileri evinde install edip kollaniyor diye sikayetci olacagini acnnetmiyorum.
sebebine gelince bir cocuk ms ürünleriyle büyürse is hayatina girincede firmasinda önüne bir MS pcsi kurullasini talebedicektir...
bu nedenle ms kisisel kullanima özelikle engelemeler koymamaya calisiyor (MS adina konusmus gibi oldum ama sanirim bu yazdigim da hakliyim yok ben yazdiysam kesin hakliyimdir )
belki alakasız bulacaksınız ama bir sorum olacak. Bir Amerikalı ile bir Türk'ün WİNXP lisansına ödediği dolar aynı mı?(soruda ciddiyim. Cevabını bilmiyorum)
Fetvaya yetkin değilsem de yöntemim şudur:
- Yazılımı ticari amaçla mı kullanıyorsunuz, eğitim amacıyla mı?
- Bu yazılımdan aldığınız bilgilerle para kazanmaya başladıysanız ilk gelirinizle bu hakları ödeyin. Ödeyin ki siz de haklarınızı isterken eziklik duymayın.
- Hakları ahirete bırakmayın, hele hele gayri müslimlerin haklarını.. o daha tehlikeli, sevaplarını ona verme şansın olmadığı için direk adamın günahlarını sana yazıyolarmış..
- velhasıl hak hukuk olayı önemli, çok hasssas olmalı. Bu soruyu soran arkadaşa teşekkür ederiz..
Sikistiginiz zaman durumu kurtarma amacli yorumlardan kacininiz. Yapilan isin bariz hirsizlik oldugu ve kul hakki yemek oldugu ortada. Bahaneye, durumu kurtaran fetvalara, kacis yollari aramaya, suna buna gerek yok.
acemi'nin de dediği gibi, eğer GNU/Linux gibi bedava bir sistem olmasaydı, sadece MS'e mahkum olsaydık, ekonomik durum, yüksek fiyat vs.. gibi bahaneler geçerli olabilirdi.
Ancak şu durumda bu tür bahaneler kurtarıcı değil... :)
Bir de Macromedia olayı var aslında. Flash'ın "özgür" bir alternatifi yok mesela. Illegal yolllar ile kullanıyor bir çok kişi. Microsoft'tan çok Macromedia düşündürüyor beni aslında... :)
İmkanım olsa herşeyin orjinalinden almak isterdim...
bizim gunahımız varda bilgisayardan pahalı yazılım ureten fırmaların hicmi gunahı yok :)
bizim gunahımız varda bilgisayardan pahalı yazılım ureten fırmaların hicmi gunahı yok :)
Yazılımı zorla satmadıkları için, pahalı yazılım üreten firmaların şer'i ve modern hukuk bakımından günahı yoktur.
Fetvayı da verdik bu arada! :s006:
Zerzevat Adam
19/11/2004, 00:59
Açık Kaynak sistemler olduğu sürece "başka çaremiz yok, imkanlar bu kadar, param olsa tabi lisanslarım, ileride kazanınca alacağım, çok pahalı yapmasınlar alayım..." vs. demek saçma geliyor bana.
Volkan Uzun
19/11/2004, 01:45
turkiyede ve bircok ulkede gelismekte olan ve korsanla savas durumlari ilan edilen ulkelerde yazilim fiyatlari daha dusuk, ama windows O.S ailes icin durumu bilmiyorum.
hirsizligin adini degistirsenizde olay hirsizliktir, heleki aceminin dedigi gibi alternatifleriniz varken.
soulmaster
19/11/2004, 03:07
Debian linux kullanın kul hakkını yemeyin o zaman kolay gele...
macromedia olayi kolay
zaten hepsi 30 günlük demolar
programları kurduktan sonra bir ghost aldınızmı
30 günde bir ghostu yeniden yüklersiniz.
ben eskiden öyle yapiyordum ama zamanla ondan da sıkılıyorsunuz.
bilgisayar işi zor ya 2 dünyada da sorumluluk istiyor.
macromedia olayi kolay
zaten hepsi 30 günlük demolar
programları kurduktan sonra bir ghost aldınızmı
30 günde bir ghostu yeniden yüklersiniz.
.....
Bu yöntemle sorumluluktan kurtulunmuş mu olunuyor?
Hayatımda ıkı kez lınsanlı yazılım kullandım.. Ilkı ortaokulda babamın aldıgı egıtım programı, ıkıncısı bı arkadasımın hedıye ettıgı Neverwinter Night's cd'sı..
Aslında, ıhtıyaclarımı lınux ıle karsılayabılseydım bende bunu yapmak ıstemezdım.. Bırazda gec tanıstım lınux la.. Yanı coktan mıcrosoft bagımlısı olmustum.. Sımdı explorer'dan mozıllaya, photoshop'tan gimp'e gecmek zor gelıyor..
Ha ama yaptıgım sey dogrumu.. Hıc sanmıyorum.. Bu yuzden gunun bırınde zengın bı adam olursam yapıcagım ılk sey lısanlı yazılımlar kullanmak olacak..
macromedia olayi kolay
zaten hepsi 30 günlük demolar
programları kurduktan sonra bir ghost aldınızmı
30 günde bir ghostu yeniden yüklersiniz.
ben eskiden öyle yapiyordum ama zamanla ondan da sıkılıyorsunuz.
bilgisayar işi zor ya 2 dünyada da sorumluluk istiyor.crack kullanmaktan ne farkı var sonuç olarak?
hayır 30 gün sonunda ghost sizin yerinize macromedia'ya ücret ödüyor ise onu bilemem... :)
30 günlük sürümler zaten macromedia tarafından ücretsiz verililiyor.
sizde 30 günde bir sisteminizi yeniliyip 30 gün daha kazanıyorsunuz en azından korsan olmuyor
tabi derinlere inildiği zaman böyle yaparakta kendinizi kandırdığınız ortaya çıkıyor.
en iyisi bir şirkette teknik servis elemanı yada network yöneticisi olmak
100$ verip evinde bir windows aldın mı kurtuluyorsun herşeyden
oyunlar zaten 10$
filmler 5-6 mil.
başka birşeylede işiniz kalmıyor
100$ verip evinde bir windows aldın mı kurtuluyorsun herşeydenfarklı ve daha ucuz (hatta bedava) çözüm de ftp.linux.org.tr adresinden herhangi bir GNU/Linux üyesini indirmek olacaktır... :)
yastasinane
19/11/2004, 12:35
Birde Şey....
Bill Gates Benden Hakkını isterse....
Way başıma gelenler
peki Bill Gates'in hakkini yedigi insanlar, ondan haklarını isterse...?
peki Bill Gates'in hakkini yedigi insanlar, ondan haklarını isterse...?
O, Bill Gates'i baglar, bize ne ki..?
Ve bizi kurtarmaz
akkaraman
19/11/2004, 13:14
Korsan windowsum üzerine yine korsan delphi kuruyorum.Korsan Componentlerimle bir program yazıyorum ve satıyorum... Biriside programımı korsan kullanırsa bas bas bağırıyorum.... Programcıların çoğu bunu yapıyor herhalde... Şahsen ben bunu yapıyorum...
yastasinane
19/11/2004, 19:00
e madem bu kadar icerlemissin bu konuya o zaman lisansli yazilimlar kullanirsin.
yok o kadar para mi vericem dersen, o zaman icerlediklerine katlanirsin.
isletim sistemi olarak linux kullanirsin,lisansli windows'un varsa her programin trial ini kullanir, 15-20 gune bir format atarsin, oyun da oynamazsin, sadece acik kaynak kodlu programlar kullanirsin,ms office deil open office kullanirsin.cozumler varken kendi yaptiginizla baskalarini suclamayin.
bu progrmalarin ne kadar tuttugunu oturup hesaplayin,
hersey istedigimiz gibi olmuyor maalesef.herkesin bu kadar odeyemeyecegini lutfen aklinizin bir kosesinde bulundurun.
herkesin emege saygisi vardir.
hunter 'in dedigi gibi , eger bir gun kullanacagimiz programlari bir cirpida alabilecek kadar para olursa zaten aliriz.
ama su gun su sartlarda bu konusmalar , bilgisayar kullanicilarinin buyuk bir bolumu icin bos ve sonucu degistirmeyecek sozlerden oteye gidemiyor.
saygilar.
hersey istedigimiz gibi olmuyor maalesef.herkesin bu kadar odeyemeyecegini lutfen aklinizin bir kosesinde bulundurun.
bunlar zorunlu ihtiyaclar degil ki... bu kadar odeyemeyen, kullanmasin. araba alacak parasi olmayan herkes, araba mi caliyor?
Tabii bazen sartlarda kisiyi bu yola itebiliyor. Eger gelirimiz diger ulkeler bazinda esit bir duzeyde olsa idi cogu kimse (zirt pirt her programi deneyip, kullananlar konu disi ) parasini verip lisansli yazilim alacakti. Bunu soyle degerlendirebiliriz : Kisinin maasi 1.000 milyon ve windows xp 50 milyon. Bu kisi bu yazilimi cok rahat alabilir. Ya da 39$'a son cikan oyunlardan birini alabilir.
Ama tabii mali durumu elverdigi halde almayanlarda olacaktir. Zaten herkes alacak olsa idi milyonlarca kisi paylasim aglarinda herseyin ilk surumunden son surumune kadar paylasimda bulunmazdi.
Bir de soyle bir durum var. Ornegin Photoshop'in alternatifi cok (Paint Shop Pro, Gimp ya da digerleri) olabilir. Ama hicbiri photoshop degildir. Su an en cok dokumani bulabileceginiz en yaygin grafik isleme programi elbette photoshop. Dogal olarak kisinin mali durumu onu almayi saglayacak seviyede degilse, dogal olarak internetten ya da sokaktaki cd'ciden ucretsiz ya da cd parasina almak durumunda.
Ya da Delphi... Bir firmanin 2000 kusur dolarlik Delphi'yi almasi icin, senede en az 40bin dolar kazanmasi gerekiyor ki karinin yuzde 5'ini yenilemeye ayirabilsin. Malum sartlarda mevcut yuzlerce yazilim firmasinin bu sekilde bir kari olacagini dusunmek buyuk hata olur. Sonucta o firmada yasal olmayan kopya kullaniyor.
Son olarak bu yapilan islem hirsizlik degil. Genel adi boyle -ki bende yukarida boyle kullandim- oldugu icin boyle kullaniliyor. Bu islem "yasal olmayan kopya kullanmak" sucunu olusturur. Hirsizlik sucunu olusturmaz. Sonucta siz kimseden birsey calmiyorsunuz. Ama bedelini odemeden yasal bir kopya kullaniyor ya da yasal olmayan bir kopyayi bedelsiz kullaniyorsunuz.
Yasal olmayan kopya kullanmakta aslinda nasil bir suctur tartisilmali. Ornegin "peclenmis ya da kireklenmis hazir paket olarak sunulan" bir yazilim kullaniyorsunuz. Burada sizin sucunuz mu var yoksa satan kisi mi suclu? Soyle demek istiyorum... Maltepe pazarindan uzerinde Levi's damgasi olan bir kot pantolon aldiniz. Bu durumda siz Levi's marka kotun yasal olmayan kopyasini kullandiginiz icin suclanacak misiniz? Yoksa o kotu imal eden kisi mi suclanacak?
"Kopya yazilim" satisi da -ki daha once konusmustuk- oldukca garip bir olay. Normalde birseyi mulkiyetinize gecirmek cok basit bir islemdir : Parasini verir, alir ve gidersiniz. Mesela pazardan bir kilo domates aldiginizda parayi pazarciya odediginiz zaman mal artik sizindir. Bu mal uzerinde istediginiz seyi yapabilirsiniz.
Ama mesela bir kopya yazilim olarak -atiyorum- Microsoft Windows isletim sistemini aldiniz. Bu durumda siz bu kopyanin -ki asil degil- ne kadar sahibisiniz? Ornegin neden siz parasini vererek aldiginiz bu urun uzerinde tam hakimiyet kuramayasiniz? Mesela ben pazardan aldigim bir kilo domatesi yikayip, parlattiktan sonra baska bir yerde istedigim bir fiyattan satabilirim. Ama mesela ben parasini verip aldigim yazilimi neden istedigim gibi degistirip baskalarina satamayayim?
"Cunku pazarcilar aptaldir ve kimsenin okumadigi upuzun bir sozlesme hazirlayip domateslerin kulahinin icine yapistirmazlar!" demek ne kadar mantikli olabilir?
Mesela bir terzi size bir elbise diktikten sonra "Bu benim eserimdir. Bunun dirseklerine eskimesin diye kadife dikemezsin! Dikislerini sokemezsin! Baska bir amac icin kullanamazsin!" derse, ona "Hadi len ordan! Parani al cekil kenara. Ben bu elbiseyle yerleri temizleyecegim, onun icin diktirdim!" diyemez miyiz?
Velhasili konu her ne kadar "manen ve dinen" acik gibi gorunsede, hukuksal ve mantiksal olarak cok tartisma goturecek bir konu. "Fikri mulkiyet", "Yazilim", "Kopya yazilim" gibi konular cok yeni konular. Uzerinde dusunmek gerek.
Velhasili konu her ne kadar "manen ve dinen" acik gibi gorunsede, hukuksal ve mantiksal olarak cok tartisma goturecek bir konu. "Fikri mulkiyet", "Yazilim", "Kopya yazilim" gibi konular cok yeni konular. Uzerinde dusunmek gerek.
Once herkesi ozgur yazilim kullandirmaya baslayalim, sonra detaylari dusunuruz.
Yasasin BSA, kahrolsun korsan (!) yazilim!
Bu arada, yazdiklarin oldukca guzel...
yastasinane
19/11/2004, 19:55
acemi,
bunlar zorunlu degil demissin ama buna sen inandinmi bilmiyorum. evet her arabaya ihtiyacı olan araba calmiyor,cunku arabasiz da ulasim saglanabilir.peki programlar?
bugun bir universite mezunundan sirketler neler bekliyor farkindamisin,
hangi programlari kullanmalarini bekliyorlar, bazi sirketler artik linux bilip bilmedigini soruyorlar.peki bu ogrenci nerden ogrenecek bunlari?
bence bunlari bir tart, sonra ;
yok ben dusundum yine de gerekli degil de,
hicbir sey demicem.
kızılderili atasozudur;
"birini yargilamadan once onun makosenlerini giy".
amacim kimseyle tartismak degil, fikirlerimi,gorduklerimi,bildiklerimi paylasmak.
aslında benim de hep zihnimi meşgul eden birşey...
hiçbir konunun bütün mesajlarını okumam bunun okudum..
ama bir sonuca varamadım...
ben de korsan kullanıyorum ama bunun kesinlikle doğru olmadığını düşünüyorum...
ama kullanmaya da bir bakıma mecburum..
ansugo nun da dediği gibi hangi program photoshop un yerini tutar?
(bence fireworks tutar ama o da ücretli :))
Volkan Uzun
19/11/2004, 23:00
kizilderililer ayakkabi giyiyormuymus cok ilginc.
insanlarin kacak program kullanmak icin hirsizliklarina buldugu bahaneler cok hakli
zaten bir hirsiza soranrsaiz niye caldin diye, mecburiyetten der.
yastasinane
20/11/2004, 09:32
anlamani beklemek hata.
aslinda su yazdiginla sadece zamanimi aldin - belkide caldin.
ama ben sana hirsiz demiyim,
mecburiyetten yazmissindir elbet...
sunny_smiley
20/11/2004, 10:31
2Ansugo:
Domates aldığın zaman aslında varolmayan sözleşmeyi kabul etmiş oluyorsun, yazılım aldığın zaman satıcı sana bunları kabul etmiyorsan bu yazılımı alma/kullanma diyor... Yani sözleşmede bu programı kullanabilirsin ama asla senin yüklediğin anlamda sahibi olamazsın diyor... İşine gelmiyorsa kullanma/alma...
Windows'u kur 30 gün kullan sonra formatla tekrar yükle, image'i al tekrar yükle olayı da bir kaçamak gibi gözükse de trial versiyonu olan programlarda bu yazılımı en fazla 30 gün kullanabilirsiniz ya da x gün kullanabilirsiniz diyor, sen format atıp tekrar yüklediğin zaman 30/x gün + extra zaman kullanmış oluyorsun. Format atmadan önceki kullanım formatlanmış olmuyor...
yastasinane
20/11/2004, 11:00
kizilderililer ayakkabi giyiyormuymus cok ilginc.
sadece bilgin olsun diye elimdeki yuzlerce kaynaktan kucuk bir ornek;
BURAYA TIKLAYARAK BAKABILIRSIN (http://www.yastasinane.com/in/nat.htm)
arkadaşlar
asgari ücretle çalışıpta 80-90 $ verip windows alacak babayiğit varmı size sorarım
ama bill amcam ülkelerin ekonomisine göre fiat verse mesala 30 $'a windows satsa
korsan windows kalırmı piyasada
sunny_smiley
20/11/2004, 12:32
238_66:
oldu, türkiyede 10 milyona satılsın amerikada 100$'a, sonra amerikalı hep türkiyeye gelsin 10 milyona alsın... harika bir çözüm
yol yada posta parasını hesaba katarsak veya amerikalıların türkçe öğrenmeleri gerektiğinide düşünürsek gelmezler.
Mingitau
20/11/2004, 13:35
....hangi programlari kullanmalarini bekliyorlar, bazi sirketler artik linux bilip bilmedigini soruyorlar.peki bu ogrenci nerden ogrenecek bunlari?.....
İnsan olup, işe aldıkları insanlara armut muamelesi yapmamayı öğrenemediler...
sunny_smiley
20/11/2004, 13:57
yol yada posta parasını hesaba katarsak veya amerikalıların türkçe öğrenmeleri gerektiğinide düşünürsek gelmezler.
yaw dalga mı geçiyorsun yahu, ne türkçe öğrenmesi yaw, microsoft öyle bişi yapsın amerikaya bu cdleri satacak olan ilk insan ben olurum, hemen köşe olurum beah:D
akkaraman
21/11/2004, 11:45
e madem bu kadar icerlemissin bu konuya o zaman lisansli yazilimlar kullanirsin.
yok o kadar para mi vericem dersen, o zaman icerlediklerine katlanirsin.
Evet yastasinane içerliyorum. Hunter'ın dediği doğru, elbet param olunca alırım.Bu yapılandan hoşnut değilim. Şuda kesin Büyük firmalar haricinde üretilen yazılımlar çoğunlukla korsan programlarla üretiliyor..Buna ben dahil.. Şahıs bazında asla kötülemem ama haklılık payımın olduğunu düşünüyorum...
Kii bir de şu konu var microsoft veya başka bir firma Yazılımlarının kullanılmasını istiyor.Microsoft bilmiyormu kırılması çok zor bir sistem üretsin. Sadece dandirik bir kod girip kuruyorum.. Macromedia ve photoshop bu firmalar hep ucuz kodlarla güvenlik koyup programı piyasaya veriyorlar. İstiyorlarki (tahminim) Windowsu tüm dünya kullansın photoshop herkes kullansın... Tabi bu benim korsan program kullanmamı haklı göstermez.. Ben yarın bir gün zengin olurda yazılım üzerine para kazanmaya başladığım zaman Elbette Lisanslı alacağım...
yastasinane
21/11/2004, 18:15
onlarin bu mantigini cok iyi ozumsemissin,
gercekten tebrik ederim, kendi soruna en mantikli cevabi yine sen verdin.
selami_32
25/11/2004, 08:51
ben bu bill gates'in bizden hak alması işini çok kereler düşündüm, acaba halimiz ne olacak, nedir bu işin hikmeti. 1700lü yıllardaki avrupalı korsanların durumuna düştük. oysa dürüst bir millettik biz. neyse kaderde bu da varmış.
saygılar.
ya bunu işi olmayan birinin gidip işin ehline mesela müftüye sorması lazım.
gayri müslimlerin yazılımlarını ücretini ödemeden kullanmak caiz mi?
:D:D
Ne kaçak program kullanması..! Hepimiz windowsun bedava ya reklamını yapıyoruz.. :tamams:
saygılar..
Kime reklam yapıyoruz onu anlamadım:D
realmusti
26/11/2004, 19:00
%30 ihracattan 10 trilyonluk ciroya yaklaşan 40 küsürlük bir firmadayım ve mac de çalışan photoshop freehand corel draw quark exp. illustrate office yazılımları ve bazı mac programları lisanssız.Ve inanın bazen bu programlar problem cıkartabiliyor bazıları cracklenmiş,
bazen freehand de çalışırken yada corel draw da tak diye program gidiyor.Ve 4 adet mac de de durum böyle.
Şimdi bu firma sahibi için ne denebilir.Kul hakkı yiyormu yemiyor mu.Ben tutup patronuma ben lisanssız yazılım kullanamam böyle çalışamam diyebilirmiyim bana lisanslı yazılım alın diyebilirmiyim.
1 küsür aydır bu firmadayım.Artık yorumu size bırakıyorum arkadaşlar.
Mingitau
26/11/2004, 22:07
o patrona kısaca oha diyorum
Kime reklam yapıyoruz onu anlamadım:)
Bak sen olaydan habersizsin yarın gelip sana lisanssız bir XP kurayım öğrenirsin..:D:D
realmusti
28/11/2004, 13:52
o patrona kısaca oha diyorum
Axion ne dersen de ben böyle eli sıkı cimri bir insan görmedim yaw daha bunlar neki bu benim bölümümde grafik bölümündeki lisanssız yazılımlar diğer bölümleri bilmiyorum.
Axion ne dersen de ben böyle eli sıkı cimri bir insan görmedim yaw daha bunlar neki bu benim bölümümde grafik bölümündeki lisanssız yazılımlar diğer bölümleri bilmiyorum.
hayatimda ilk defa cevizdeki bir konun asiri derecede baydigi kanisindayim.Konu konu olmakdan cikti dedi koduya döntü.
reca etsemde konuya dönsek yada konuyu kapasak
Aman Allah Korusun..
Bill beni yakalasa bilemiyorum..
Bakın GNU/Linux'un ve OpenSource'ün yeni bir faydası daha..
çogumuz bende dahil kaçak kullanıyor ve bir şekilde kul hakkı yemiş oluyoruz ama yine çogumuzda paramız oldugunda bu durumu hemen düzelticeğimizi acık olarak beyan ediyoruz kimse hoşnut degil istisnalar dışında
bende olaya hiç bu yönden bakmamıştım böyle düşünce evet insan suç işlediginin farkına varıyor.
Allah günahlarınızı(mızı) affetsin ,
Günahlarımızla yüzleştiğimiz gün yüzümüzü ak etsin ,
Bill Gates ve Nice yazılım üreticisi bizlere haklarını helal etsin..
Amin...
ya kardeş bu adamlar bunun zekatını veriyormu, biz onları bu külfetten kurtarmış oluyoruz.daha neolsun.fazla takmayın.takarsanız elinizi cebinize atın.selamlar...
damdaki kemancı
25/06/2005, 13:24
bill gates vergisini(aslan payını) hangi ülkeye ödüyor?
Zenginin malı züğürtün dilini yorarmış:)
ne yapmak gerek peki? open source /gnu lisanslı programlar kullanmaktan başka alternatif yok sanırım... veya paraya kıyıp diyemicem ilk önce para bulmak lazım ardından gidip lisanslı program almak gerek .)
yanlış bilmiyorsam dinimize göre bilgi mal değildir, çalınması diye bir şey yoktur.
ticârî bir bilgiyi tüccâr nasıl dikkâtle saklarsa, kimsenin kullanmasını istemediği programı da programcı öyle saklamalıdır. bilgiyi ortaya koyup, kullanan bana parasını ödesin demeyi ben mantıklı bulmuyorum.
simitçi tablasına "simit 30 kuruştur, ücretini yandaki kutuya koyup alabilirsiniz." yazıp bırakınca, simiti alıp parayı bırakmadan gitmek hırsızlık olur.
ama birisi duvara bir yazı yazsa, altına da "bunu okuyup işinde kullanan, yandaki kutuya 50 kuruş bıraksın" yazsa, yazıyı okuyup para bırakmadan gitmek hırsızlık olmaz.
bununla birlikte birisi bir başkasına bir bilgiyi söylemek için ondan para istese bu bilgiyi satmak olmaz. çünkü öğrenmek isteyen bunu başka yolla da öğrenebilir. satılan bilgi değil, hemen öğrenmek hizmetidir.
hazır programların hepsi yapmak istediğimiz işleri bilgisayara nasıl daha pratik yaptıracağımızın bilgisidir diye düşünüyorum. bir hazır programın kopyasını alıp kullanmak, o programı kodlayanlardan hiçbir şey eksiltmez, sâdece maddî beklentilerini baltalar. beklentiyi baltalamak bence hırsızlık değildir.
yanlış bilmiyorsam dinimize göre bilgi mal değildir, çalınması diye bir şey yoktur.
Islama gore bilginin, mal olmadigini gosteren saglam bir kaynak biliyor musun? Ya da malin tarifinin nasil yapildigini gosteren... Internet'ten ulasabilecegim birseyler olursa cok makbule gecer (bu arada farkettim ki "ilim Cin'de de olsa gidin, alin" olayindan cok uzaklasmisiz)
Bir de yazilim ureticileri, yazilimi dagitirken insanlarla bir anlasma yapiyorlar. "Ben sana bu urunu ancak su sartlara uymayi kabul edersen verebilirim" diyorlar. Bu anlasmanin dini acidan bir degeri yok mu?
yanlış bilmiyorsam dinimize göre bilgi mal değildir, çalınması diye bir şey yoktur.
Bu ınkar mekanızmalarıyla kendı kendınızı kandırmaktan baska bırsey yapmıyorsunuz..
bilginin hırsızlığına yeşil ışık yakmak ,sadece programları değil filmden ,kasetten ,kitaba kadar herşeyi vurur..
bir tüccarın 3 e aldığını 5 e satma beklentisini baltalayın bakalım, birkaç taksidi ödemeyerek neler oluyor..
bu ticareti de bitirir..
bence..
mesele yasal açıdan bulunulan durum ile
vicdani açıdan bulunulan durumun farkı oluşu..
"neden dünyanın en zengin adamına, olmayan parandan vermedin ?"
bunu (ancak) bir mahkeme sorar ve haklıdır..
yanlış bilmiyorsam dinimize göre bilgi mal değildir, çalınması diye bir şey yoktur.
bu yaptigina fetva denir
ben bu konularda daha dikkatli olmayi tercih ederdim.
:s006: :garip:
Bir bilgisayar yazilimi mal olabilir, o ayri ama "bilgi mal degildir" sozune karsi cikanlar; yani "bilgi maldir" diyenler, bu dediklerini delillendirebilir mi?
dikkât ederseniz, yanlış bilmiyorsam dedim, bu da daha önce okuduğum, hatırımda kaldığı kadarıyla yazdığım bir şey olduğunu gösteriyor. ama ben bilginin mal olmamasında mantıksız hiçbir taraf da göremiyorum.
bilgisayar programlarının sâdece bilgi olması da tamâmen benim fikrim. yine dikkât ederseniz, onun başında "yanlış bilmiyorsam dînimize göre" yok, sonunda "diye düşünüyorum" var.
bununla birlikte mr1yh1'in verdiği örneğin kesinlikle uymadığını düşünüyorum. çünkü tüccâr ile anlaşarak satın aldığın herhangi bir şey için anlaşılan fiyâtı daha sonra vermemek, açık bir şekilde ona borçlu kalmaktır. bu sattığı şey lisanslı bir program cd'si olsa bile. çünkü önceki sefer yazdığıma (yine kendi tezim) göre bilgiyi söylemek, bilgi ihtivâ eden kitabı/cd'yi/dvd'yi vs. satmak, bilgiyi satmak değildir. satış akdi istenilen fiyâttan yapılır ve yapılmış akde göre daha sonra ödemek muhakkak lâzımdır.
dolu-cd nin fiyatı - boş cd nin fiyatı = içindeki bilginin fiyatı..
yani ,bilgi satın alıyoruz ...
bir resim dosyası formatının
yada bir algoritmanın patenti başka ,
resim işleme programının, yazılım hakları başka şeyler..
ilk ikisi bilgi , diğeri ise daha çok emek..
seni haklı gördüğüm kısım şu:
yazılım patentlerine karşı hareketler var..
1-format patentleri tekelciliğe neden oluyor..ticari hırsın ötesinde anlamları yok..
2-algoritma patentleri:
en güncel ziraat bilgisini kullanarak elma-üretmek/bu-şekilde üretilmiş-elmayı-yiyebilmek herkesin hakkı bence...aksi durumun piyasa koşulları yüzünden ciddi kaynak israfına yol açacağına inanıyorum..
( verimli ise para eder ve patentli ..verimsiz ise patentsiz yada patenti ucuz.. ucuz ise çok satar..) ..
bir kişi kendi bilgisi ile ("ki bu emek oluyor") bir yazılım yapacak para ile satacak sende bu ücretsiz yolla kullanacaksın ve bunu helal diyeceksin bu aynı bir oymacının herkese ait bir ormandan aldığı bir kütük parçasını işleyip bilgisi ile el emeği ile bir şekle sokması senin de gidip parasını vermeden almana benziyor....
ortada hiç kitap/cd olmasa, birisi size bir bilgiyi söylemek için para istese bile bu satış olur diyorum. çünkü o bilgiyi öğrenmenin tek yolu onun söylemesi değil. o size o anda öğrenme hizmetini satıyor. dolu cd-boş cd fiyâtınnda aradaki fark da aynı hizmetin ücreti. bu hizmeti istediği fiyâttan almak kişiye kalmış. lisanlısını almak veyâ lisanssızını almak arasında bence ahlâkî bir fark yok. o firma gelişsin, aynı programın daha iyisini üretsin istiyorsa arada bir lisanslısını alır meselâ isteyen. tamâmen keyfî bence.
Cekici'nin verdiği örneğin "aynı şey" olmadığını düşünüyorum. meselâ bir bilgisayar firması programcı çalıştırıp onlara para vererek program yazdırıyor. bu emeği satın almak. sonra üretilmiş programı satıyor. bu da hazır bilgiye ulaşma hizmeti vermek. fakat satarken, bu programı sâdece sen kullanabilirsin, başkasının kullanımına veremezsin demek nesi oluyor? ben telif diye bir şeyin mantıklı, ahlâkî ve hukûka uygun (dikkât hâl-i hazırdaki kânunlara demedim) olduğunu düşünmüyorum.
...
fakat satarken, bu programı sâdece sen kullanabilirsin, başkasının kullanımına veremezsin demek nesi oluyor? ben telif diye bir şeyin mantıklı, ahlâkî ve hukûka uygun (dikkât hâl-i hazırdaki kânunlara demedim) olduğunu düşünmüyorum.
problem bilginin kopyalanmasının mümkün olması..nesneler için uygun olan sahiplik kavramı onlara uygulanamıyor...
ayrıca bu tarz yaklaşımlar hayatımızın başka kısımlarında da var..
mesela kiraladığımız ev..
istemezsek evsahibini eve sokmayabiliriz. ama evi bir başkasına kiralıyamayız ( gerçekde sahibi değiliz, kullanım hakkına sahibiz.. )
yazılımlarda çoğunlukla bu şekilde satılır.. tabii yeterince para ödeyen biri telifi de alabilir..
ayrıca bu tarz yaklaşımlar hayatımızın başka kısımlarında da var..
mesela kiraladığımız ev..
istemezsek evsahibini eve sokmayabiliriz. ama evi bir başkasına kiralıyamayız ( gerçekde sahibi değiliz, kullanım hakkına sahibiz.. )
yazılımlarda çoğunlukla bu şekilde satılır..
Bunun, yazılımı kopyalamakla aynı olduğunu düşünmüyorum. Kiraladığımız evi, üçüncü bir kişiye biz kiraladığımızda mülk, bu durumdan etkileniyor.
Bir yazılımın kopyası ile birşeyler yaptığımızda, yazılım (yani mülk) bundan etkilenmiyor, sadece üretici firmanın potansiyel pazarı etkileniyor.
Örneğin Fikret Mualla'nın resmine bakarak ben bir kopyasını yapsam ve bunu kopya diye satsam, bence ahlaki açıdan ortada bir sorun yok (yasal olarak sorun olabilir).
Ya akdaşlar şunu düşünün;
1-) ben bir yazılımcıyım ve bir program yazdım, satışa sundum satışa sunulan ilk günde korsan cd satan kişilerin eline geçti ve ben bu programa verdiğim emeğin karşılığını alamadım sonuç?
2-) ben bir yazılım firması sahibiyim ve 20 kişilik programcı ekibime ortalama aylık 1.000YLT veriyorum ve yazılımı 18 ayda bitiriyorlar maliyet 360.000ytl her makinanın lisansı makina parası falan filan hariç ve satışa sunuluyor yine korsan cd satan kişilerin eline geçti ve ben bu programa harcadığım paranın emeğinin karşılığını alamadım firma sahibi olarak sonuç?
bunların cevaplarını verin bakalım 1 de ve 2 de aynı cevabı alacakmısınız....
her iki durum için de, programın sizden alınmasını korsan satandan alınmasından daha kârlı kılmanız hâlinde, emeğinizin karşılığını alırsınız. programı üreten olarak müthiş bir rekâbet avantajınız var.
İki durumda da "ben şu şu beklentilerle şöyle bir yatırım yaptım ama 3. kişilerin yazılımı kopyalaması beklentilerime, benimsediğim ticari modele zarar veriyor" demişsin.
Acaba burada yanlış olan 3. kişilerin kopyalama yapması mı, yoksa geliştiricinin (veya yazılımı geliştiren firmanın) beklentileri mi? Böyle bir beklentinin olması ve nasıl olduysa bu şekilde işleyen bir ticari modelin yaygınlık kazanmış olması kişiyi haklı yapar mı?
Tabii şu an alışık olduğumuz ve artık bize doğal gelen işleyişten dolayı "yanlış olan 3. kişilerin kopyalama yapmasıdır" diyecek çoğunluk ama bunun genel kabul görmüş olması beni ikna etmiyor.
Bu arada belirteyim, kullandığım bütün makinelerdeki bütün yazılımlar ya özgür yazılım ya da ücret ödemeden kullanabileceğim (Sun JVM gibi) yazılımlar. Yani durumumu meşrulaştırmak gibi bir kaygım yok.
İki durumda da "ben şu şu beklentilerle şöyle bir yatırım yaptım ama 3. kişilerin yazılımı kopyalaması beklentilerime, benimsediğim ticari modele zarar veriyor" demişsin.
kısaca öylede diyebiliriz acemi ama bilginin yanında orda bir emek var bir alınteri var bu yapılan emeğe darbe vurmuyor mu adamlar cd 2 ytl ye satıyorlar ben kaç ytl ye satacam ki 360.000ytl ve + ları çıkartsın ki bazıların yaptığı prgler 800.000 ylt civarında bu adam ne yapacak gerçi bu firmalara özel ama bazı kitlelere cevap verebilecek prgler ama neyse :) sadece ortada bilgi yok ben arkadaşın birine yardımcı oldum soru sordu bende cevapladım sonra başkasıda bana soru soran kişiye de aynı soruyu sorunca benim verdiğim cevabın aynısını verdi bu haram mı sizce...
ben ücretli bir prgram yazdım bi arkadaşa sattım oda aldı kopyalayıp 10 kişiye dağıttı ..
burda da bir bilgi var ama bu bilgi ile emek birleşerek ortaya birilerin kullanacağı prgram çıktı ve eemeğimin yarı yok oldu.....
ama bilginin yanında orda bir emek var bir alınteri var bu yapılan emeğe darbe vurmuyor mu
İçinde emek/alınteri var diye olmadık beklentilerde bulunamayız ki... Daha tutarlı nedenler bulmak lazım.
Daha tutarlı nedenler bulmak lazım.
Mesala ne gibi nedenler olması lazım? Konuyu açma babında...
Örneğin hırsızlık yapıldığında mülk sahibi, mülkünü kaybetmiş olur, maddi zarara uğrar. (Hayal ettiği bir kazanca erişememek gibi değil bu durum)
3. kişilerin yazılımları kopyalamasında ben böyle bir etki görmüyorum. Yazılım geliştiriciler yanlış bir modeli, iş modeli olarak benimsedikleri için bu tip sıkıntılar çıkıyor bana kalırsa.
bu yazılım yapan firmanın korsanlar yüzünden yaptığı harcamaları çıkartamayıp zarara girmesiyle aynı değil mi.....
benim tanıdığım bir kişi x bi yer için 2 sene yazılım yapmak için uğraştı yazılımı yapan kişilerin maaşını vermek için evini sattı arabasını sattı ve kirasını ödeyemediği zamanlar oldu 1 x firması yazılımı lisanslı aldı 5 firmada korsan aldı nası karşılasın zararını... ama flas mx = 800 ile 900 $, ms ofis 2003 = 500 ile 650$ arasında mesela kullandığımız prgramların değeri 10.000 ile 15.000$ arasında ve çoğumuz ya öğrenci yada maddi durumu iyi olmayan kişiler yani bu insafsızlığı yapanların hiç mi suçu yok tabiki var ama elden bişiii gelmez (if x=linux then exit sub):) ben şahsen fiyatı makul olan yazılımların orjinallerini tercih ederim ama bir yazılımada 850$ vermem....
Bunun, yazılımı kopyalamakla aynı olduğunu düşünmüyorum. Kiraladığımız evi, üçüncü bir kişiye biz kiraladığımızda mülk, bu durumdan etkileniyor.
Bir yazılımın kopyası ile birşeyler yaptığımızda, yazılım (yani mülk) bundan etkilenmiyor, sadece üretici firmanın potansiyel pazarı etkileniyor.
...
bu durumda sahte para basma da gayet normal olmalı..
para benimse kopyalayabilirim... onu kopyalamam parayı ( maddesini )etkilemiyor..
ama alım gücünü etkiliyor piyasada daha çok para olursa paranın değeri düşer, aynısı yazılım içinde geçerli.. :)
O paranın temsil ettiği mülk üstünde hak iddia etmediğin sürece kopyalayabilirsin ama elindeki kopya paralarla Merkez Bankası'na gidip "bu paranın temsil ettiği altınları istiyorum" diyemezsin. Ve bunun kopya olduğunu belirtiğin sürece de kopyaladığın para ile istediğini yapabilirsin.
Tabii yasal durumdan bahsetmiyorum, ahlaki açıdan olayı değerlendiriyorum. Yoksa para kopyalamak suistimale çok açık olduğu için baştan önlemi alınmış ama tek başına kopyalamak ahlaki açıdan bence yanlış değil.
Birçok açıdan da para örneği, yazılım örneğine uymuyor. Örneğin elinde para varsa, bu paranın karşılığı olan mülk senindir. Merkez Bankası'na gidip "bu paranın karşılığı olan altınları (asıl mülkü) istiyorum" diyebilirsin ama elinde bir yazılım lisansı varsa asıl mülk üstünde hiçbir hakkın yoktur, "ben satın aldığım bu yazılımın kodlarını değiştirmek istiyorum" diyemezsin.
paranın karşılığı altın olayı yok maalesef.. o çok eski bir kavram..
en azından dolar için olmadığı kesin :)
açıkkaynak kodu desteklemek için felsefi ya da ahlaki dayanaklardan çok ticari dayanaklar var ...
bu kul hakkına girer mi?
Sikistiginiz zaman durumu kurtarma amacli yorumlardan kacininiz. Yapilan isin bariz hirsizlik oldugu ve kul hakki yemek oldugu ortada. Bahaneye, durumu kurtaran fetvalara, kacis yollari aramaya, suna buna gerek yok.
peki buda Ansugo'nun yazıp sattığı bir programı crack'leyip buraya koydum (misal)
bu kul hakkına girer mi?
Zerzevat Adam
27/06/2005, 01:59
Ben özgür yazılımlarla lisanslı yazılımlar ve kullanıcılar arasında şu benzetmeyi yapacağım.
Burada özgür yazılımlar ve lisanslı yazılımlar birbirinden üstün olarak gösterilmiyor veya daha alt seviyede gösterilmiyor. Eşit seviyedeler diyelim.
Bir adam parası varken A marka yiyecekten yiyor. Ve alışmış, seviyorda. Sonra kader işte parasız kalıyor. Ve bu parasızlık uzun süre devam ediyor. En azından para kazanana kadar yemek yemesi gerek ya da para kazanabilmek için karnını doyurması gerek. Bir de bu yanda belediye aşevi var. Ama bu amcamız alışmış A marka yiyeceğe ve bu yüzden aşevine burun kıvırıyor. Gidip A marka yiyecekten çalıyor.
Ve bir diyaloğa bakalım;
-Mr. Brown efendi, paran yok, karnın aç fakat aşevine gideceğine hırsızlık yapıp A marka yiyecekten çalıyorsun. Niye aşevine gidip herkes gibi düzgünce hayatını sürdürmüyorsun?
-Ben A markaya alıştım, tadı daha güzel geliyor, daha çok güveniyorum.
-Fakat o A markayı üretenlerde paralarını beklerler.
-Ben şu an açım, para kazandıktan sonra parasını vererek alabilirim belki.
Şimdi burada bakarsak bey amcamız alıştı diye hırsızlık yapıyor. Ve burada kendini acındırıyor, açlığını öne sürüyor. Fakat hırsızlıktan daha kolay alternatifler var. Aşevi var bedava.
Bunun yazılımla olan alaksı şudur, eğer biz alıştık veya bize daha iyi geldiği için hırsızlık yapıyorsak bu vicdanımız ve tabi yasalarla ilgili bir durum. Burada kalkıp ne lisanslı firmaya ne de lisans ücretlerine birşey söyleyemeyiz. Tabi ki alternatifler bulunduğu müddetçe.
Gel gelelim "yazılım patentleri" belasına.
Bu Mr.Brown amca tövbekar oldu aşevinde yemek yiyor. Ve bakıyor ki aslında aşevide çok güzel yemekler yapıyormuş ve eski alışkanlıkları unutuyor. Ama sonra lokantacılar ve benzeri tıkındırıcılar odası diyor ki: "EFENDİM BİZ PARA KAZANAMIYORUZ, AÇLARDA GELSİN BİZDEN YESİN FAKAT PARA KAZANDIKÇA ÖDESİNLER, DEFTERE YAZARIZ" şimdi böyle bir durumda ne olmuş oluyor? Mr.Brown diyor ki bu durumda; "Yahu tamam a marka güzel yapıyor ama aşevi hem ücretsiz hem de kaliteli yemek yapıyor, hem de ben hırsızlık yapmayıp şerefimle karnımı doyuruyorum vicdanım rahat. Fakat şimdi aşevlerini kapatıyorlar! Hırsızlık mı yapayım yoksa onca para ödemek istemediğim yemekleri zorla mı yiyeyim?"
İşte yazılım patentleri böyledir. Yazılım patentleri özgür düşünceyi ve üretimi öldürür, yazılım patentlerinin tek amacı vardır kapitallerini genişletmek isteyen firmaların tekel olmalarını kanunlaştırmak ve bu yolla alternatiflerin türemesini engellemek.
Lisans konusunda ücreti ödenmeyen firma "mağdur" olurken onlara "haklılar" derim fakat yazılım patentleri konusunda geri adım atılamaz.
Ben ne mi yapıyorum? Benim durumum Mr.Brown'un ilk durumundan farklı değil. Şu an hırsızlık yapıyorum ve günah işliyorum. Zekat vermiyor olabilirler ama o benim ücretini vermeden kullandığım yazılımı temize çıkartmaz.
Ben ne mi yapıyorum? 1-2 hafta içinde Macintosh'a geçiyorum. PC'mde ise Debian ve XP kurulu olacak. XP'i sadece "web sitelerini test amaçlı" kullanacağım. Şu an XP'imde OpenOffice var, Mozilla Vakfı programları var. Web t asarım konusunda ise adobe'ye borcum var.
Bahçeme 30 tane kiraz ağacı diktim. Cekici'de geldi kirazlarımı bir kısmını topladı, afiyetle yedi. Sonra baktı hava sıcak, ağacımın altına attı ceketini güzelce bir ıstırahat etti. Sonra kalktı gitti.
a ) Cekici'nin benim o kirazları oraya Cekici ya da diğer bir kişi yesin diye dikmediğimi sadece düşünerek anlayabilir mi?
b ) Cekici o kiraz ağaçlarının benim malım olduğunu ve birisinin malını kullanmadan önce izin almak gerektiğini sadece düşünerek anlayabilir mi?
Bence anlar. O zaman bahsedilen konu hakkında oturmuş bir "ahlak"ın oturmuş bir "kural"ın oturmuş bir "kaide"nin varlığından sözedilebilir.
Peki Cekici bir kişinin "ürettiği" ve "sattığı" bir yazılımı :
a ) Yazılımı herkes bedavaya kullansın diye üretmediğini
b ) Yazılımın o kişinin malı olduğunu ve kullanmadan önce izin almak gerektiğini
sadece düşünerek anlayabilir mi? Bence anlar. Eğer anlıyorsa veya da içinde tereddüt oluşuyorsa bir kural-etik var demektir.
Fikri mülkiyet ya da Fikri maliklik bahsettiğim gibi yeni kavramlar. Kişilerin buna alışması kolay değil. Ancak baktıkça kişilerin fikri alanlarda da mülkiyete çok önem verdiğini görüyoruz.
Örneğin tescil edilen marka sayısında müthiş bir artış var. Oysaki marka da bir mal değil. Elle tutamıyor, gözle göremiyoruz. Ama o marka bize "güven", "portföy", "kalite" gibi şeyler aşılayabiliyor. Bunların hepsi manevi şeyler. Belki markayı bir ürün üzerine basmak onu biraz maddileştiriyor. Ama sonuçta manevi şeylerin parasal karşılığı oluyor.
Mesela "Arçelik". Herkesin bildiği bir marka. Siz bugün Arçelik diye PC üretip satabilir misiniz? Satamazsınız. Oysa Arçelik maddi olmayan birşey. Ama parasal olarak karşılığı var. Bir değer ifade ediyor. İlla maddeleştirmek istersek Bir firmanın yıllardır geliştirdiği kaliteyi, vizyonu, portföyü ifade ediyor. Yani hem emek olarak hem maddi olarak karşılığı var.
Diğer bir örnek olarak isimleri verebiliriz. Mesela "Hülya Avşar" ismi. Alalede bir isim Hülya Avşar. Ama ismin bir değeri var. Eğlence sektöründe karşılığı olan parasal bir değeri var. Bugün birisi çıkıpta ben Hülya Avşar'ım diyebilir mi? Ya da Hülya Avşar ismini kullanarak haksız yere para kazanmaya çalışabilir mi? O zaman ne olacak Hülya Avşar'ın bunca yıldır verdiği emek?
Gibi, gibi...
Örnekleri çoğaltmak mümkün. Ancak çoğalttığımız örnekler "fikri mülkiyet" konusunu tamamen güçlendirme yönünde olacaktır. Yazılımın mal olup olmadığını kavramaktaki zorluk tamamen kişinin herşeyi elle tutulabilir olarak (maddesel) düşünmeye çalışmasından kaynaklanıyor.
Peki kul hakkı ?
Ben her ne şekilde olursa olsun bir emek verdiysem bu emeğin karşılığı olan her ne olursa olsun (isim, fikir, mal, vs...) bunu izinsiz olarak kullanmak hakkımı yemek olacaktır. Hatta benim hiçbir emek vermeden kazandığım (miras, bağış vs...) şeylerinde izinsiz olarak kullanılması benim hakkımı yemektir. Ve benim hakkım olan şeyi satıp satmamak ya da istediğim bedele satmak en doğal hakkımdır. Kimse ben pahalıya satıyorum diye malımı bedelsiz olarak ya da başka yollarla kullanamaz.
İşte yazılım patentleri böyledir. Yazılım patentleri özgür düşünceyi ve üretimi öldürür, yazılım patentlerinin tek amacı vardır kapitallerini genişletmek isteyen firmaların tekel olmalarını kanunlaştırmak ve bu yolla alternatiflerin türemesini engellemek.
Olaya sadece bu açıdan da yaklaşamayız. Olaylara sadece kendi açımızdan bakarsak yanılırız. Bir de diğer taraftan bakmamız gerekir.
Ben 81 yılında firma kurdum. Yıllarca bir sürü insanla uğraştım. Onları yönettim bir çatı altına topladım. Emek verdim. 25 yıl sonra bir sistem geliştirdim. Sonra birileri geldi benim 25 yıllık emeğimin ürününü aldı olduğu gibi kopyaladı.
Hangimiz buna katlanabiliriz? Makul düşünürsek hiçbirimiz!
Patent işlerinde bildiğinzi gibi işler "Önce gelen alır" diye yürür. Fikrinizi patentlemezseniz önce bulmanız önemli değildir. Sonradan da bir firma fikrinizi patentleyip kullanabilir.
Ama birşeyi en önce ben bulduysam, en önce ben icad ettiysem bunu her alanda kullanmak benim hakkım değil mi?
Mesela... Kaydet, Yazdır, Aç butonlarının sıralanışını kişilerin en kolay anlayacağı şekilde dizmek için 100 bin dolar harcadım ve bir ekip kurarak bunlara bu dizilişi ayarlattım. Sonra F firması geldi yaptığı yazılımda benim dizilişimi kullandı.
Nerde benim paramın bedeli? Ben para, emek, sermaye harcadıysam o firmada benim kadar harcama yapsın ve daha kolay ya da daha farklı bir şekilde o butonları dizsin?
Yazılım patentlerinin düşünceyi engellediğini fikrine de katılmak kimi zaman mümkünken kimi zaman değil. Kimi zaman katılıyoruz çünkü Windows'un birebir kopyasını yapamıyoruz. Kimi zaman katılmıyoruz çünkü sınırsız insan ihtiyaçlarını karşılamak için her zaman farklı fikirlerimiz olacaktır.
Burada gözden kaçırmamız gereken diğer bir husus da patentlerin genel şeyler hakkında alınamadığı. Örneğin Sabun'u patentleyemezsiniz ancak Dove sabunu patentleyebilirsiniz. "İşletim sistemi"ni patenetleyemezsiniz ama "Microsoft Windows XP"yi patentleyebilirsiniz.
Mingitau
27/06/2005, 02:54
bugün tekerleği dedenizin bulduğunu iddia etmeniz bir işe yaramayacaktır, lakin SCO bunu iddia etti ve etmeye devam ediyor. Patentler sadece devletlerin kendi bünyelerindeki araştırma geliştirme takımlarını motive etmek için uydurdukları şeylerdir. Mesela bugün elinizde kalavi bi antiAIDS patenti bulunsun. Ama aynı anda El-Kaide nin konvansiyonel yollarla AIDS bulaştırabilen teknolojiye artık sahip olduğu öğrenilsin. ABD hükümeti size patentinizi burup burup uygun bir boşluğunuza monte etmenizi söyleyebilir. Şarbonda aynısı oldu çünkü.
Şimdi sorarım size mal sahibi mülk sahibi hani bunun ilk sahibi?
Diyelim ki bir algoritma geliştirdiniz bunu geliştirirken zilyon kaynağı incelediniz bazı kısımlarını kaptınız, bu kaptığınız kısımlar için ilgili kişilere patentinizden pay verdiniz mi?
Mesela Pasteur' un varislerine nano boyutta çalışmak gerektiğini öğrettiği için yaptığınız ilacın patent gelirinden hakkını verdiniz mi?
Herkese kolay gelsin....
patent ile ilgili sorunlar yazılımlara yönelik değil..
tabii ki kimse photoshop ismini kullanamaz
aynı şekilde gimp i de kullanamaz , gimpi satabilir bile ama ben yazdım diyemez....
patent karşıtı hareket özellikle dosya formatı ve algoritmalara yönelik olarak haklı görünüyor..
yani birisi 4 işlemin patentini almayı başarmış olsaydı ne olurdu ? ya da integralin ya da türevin..fizik, kimya, mühendislik formüllerinin, hicaz makamının ...?
bu arada bilen birileri redhatın senelik karı nedir bir yazarsa olayın gerçek boyutu ortaya çıkacak..( aş evinin karı ;) )
Zerzevat Adam
27/06/2005, 03:08
Hocam çok haklısın fakat Microsoft Windows XP'i patentlemek ile mesela örnek olarak veriyorum; "İşletim sisteminin otomatikman kendini internetten güncelemmesi"ni patentlemek farklı şeyler.
Ayrıca şu konuda haklıyız "bir şey üretip, bir şey bulup bunun karşılığını alma" fakat burada bencilce davranmamalıyız.
Mesela amazon.com'un tek tıkla satın alma özelliği... En çok bilinen. Şimdi bu özelliği bana kullandırtmıyorsa veya yüksek meblağlar ödeyerek bu özelliği yapabiliyorsam ve sırf bu yüksek miktardan dolayı ben o özelliği sistemime dahil etmiyorsam burada kaybeden milyonlarca insan. Doğru amazon.com bir fikir bulmuş olabilir, bunun teknik imkanlarını sağlayıp patentini almışta olabilir fakat "insanlığa" karşı bencillik etmiş olur eğer onun kullanımını gerçekten kısıtlıyorsa.
Miguel de Icaza diyor ki: "100'ü aşkın satır kod yazdığınıza emin olduğunuz zaman en az 1-2 patenti ihlal ettiğinize de emin olun."
Ayrıca amazon.com örneğinde verdiğim gibi "mouse-fare" aygıtı kesinlikle kullanılamayacak biçimde patentlendi diye düşünün. Ve fiyatlarıda yüksek, sadece x markasının bilgisayarlarını alınca geliyor diyelim ki.
Biz ne yapacağız? Pilot joystiği ile mi gezineceğiz?
Yani patentlemekte yerine göredir diyorum. Mesela "Abushment" diye bir firma kurdun. Bunun marka tescilini alman insanlık üstünde bir sorun yaratmaz. Senin ismini kullanan birisine önce uyarı verip sonra dava açıp makul fiyatlarda davayı kazanman bir sıkıntı yaratmaz. Çünkü amacın ismi değiştirmesini sağlamaktır. Bu ilk başta uyarıyla olur(eğer insanlar bulunuyorsa bu firmanın başında) sonrasında ikaz'a uymazlarsa resmi yollara başvurursun.
Zerzevat Adam
27/06/2005, 03:15
@mr1yh1; RedHat'ın yaptığı şey aşevi kurmak değil.
RedHat bir tane aşevi kuruyor adını Fedora Türk Mutfağı koyuyor ve içinde bedava dağıtıyor, dağıtılması için ortam hazırlıyor daha doğrusu. Ayrıca yan tarafa biraz pahalı olan RedHat İtalyan Mutfağı açıyor. Diyor ki paran varsa ve italyan yemeklerini seviyorsan gel buradan ye. Fakat aynı anda diyor ki, bizim italyan aşçılar arada sırada Türk mutfağında spagetti'de çıkartıyorlar...
Ayrıca RedHat ve SuSe parayı aynen şöyle kazanıyor, sen diyorsun ki: "ben yemek yapmayı biliyorum ama zamanım yok, bizim ailede 150 kişi 3 tane kumam var, paramda var sen gel bize yemek dağıt" veya "bizim evde 3 tane genç kız var onlar yemek yapmayı öğreniyor fakat arada bir takılıyorlar, ben işte oluyorum arada bir redhat ve suse aşçıbaşılarını ararlarsa yardımcı olur musunuz? - Hay hay efendim aylık x$'a yapılmayacak yemek yoktur."
sonuçta hepsinin varacağı nokta aynı, bu bir tür ticaret..
firmalar kendi sistemlerine mümkün olduğunca fazla kişi bağlamaya çalışıyor.. devamında hizmet satışı, kitap satışı, sertifikasyon vs geliyor..
mesela bazı firmalar açıkkaynak kodu lisanları ile özel şekillerde ilgilenmeye başladı..
bu yeni lisanslar dual lisans olarak adlandırılıyor, kişiler gpl lisansını kullanabiliyor ( sınırlamalar var ) ya da kapalı kod için gerekli olan lisansı satın alabiliyor.. bunu gpl nin neresine sığdırabildiler bilemiyorum ( sonuçta bir gpl kütüphaneyi alıp ondan yeni bir kütüphane üretip kodu gizleme şansın oluyor....).
ama ticari anlamda düşünürsek gayet beklenilen birşey..
Zerzevat Adam
27/06/2005, 04:06
GPL Lisanslı hiçbir kodu kapatmaya resmi olarak hakkınız yoktur. Onlarca açık kaynak lisansı var onlardan kullanıyorlardır.
Ayrıca biz firmaların zengin olmalarına birşey demiyoruz sadece tekelciliğe, özgür düşünce ve gelişmeyi tıkayan tüm oluşumlara-kişilere karşıyız(m).
http://www.trolltech.com/download/opensource.html
http://www.openoffice.org/license.html
http://www.mysql.com/company/legal/licensing/faq.html
yukarıdaki efsaneler dual lisanslı, daha çok var ....:)
yani bunları satın alıp, değiştirip, kodu kapatabilirsin..
Zerzevat Adam
27/06/2005, 05:59
Hayır demek istediğim bu değil. Yani diyelim ki sadece GPL olarak dağıtılan bir sistemi herhangi biri alıp ondan gene başka bir GPL sistem türetip onu kapatamaz. Yani GPL hep öz devinimli olarak GPL'dir.
"benim bulduğumu bulmak için, o da benim kadar uğraşsın" dersek, ilim bir adım daha ileriye gidemez.
bir şeyin araştırma geliştirme masrafını yapıp ilk kez bulan kişi, zâten o bilgi üzerinde en büyük avantaja sâhip. avantajını istediği gibi kullanıp, emeğini karşılayacak bir şeylere dönüştürebilir. ama bir kere ortalığa çıktıktan sonra, aynı şeyi öyle veyâ böyle başkaları da kullanacaktır. dünyânın sonuna kadar yaptığı tek bir araştırmadan kazanmaya devâm etmeyi ummak, umduğunu bulamayınca "bana haksızlık yapıldı" demek size mantıklı geliyor mu?
Challenger
27/06/2005, 11:27
yanlış bilmiyorsam dinimize göre bilgi mal değildir, çalınması diye bir şey yoktur.
Yazılım sadece bilgi değildir, aynı zamanda emektir. Yazılım geliştirilirken bir emek, para ve zaman harcanmıştır. Kopya yazılım kullanarak bunu çalmış olursunuz.
ticârî bir bilgiyi tüccâr nasıl dikkâtle saklarsa, kimsenin kullanmasını istemediği programı da programcı öyle saklamalıdır. bilgiyi ortaya koyup, kullanan bana parasını ödesin demeyi ben mantıklı bulmuyorum.
Burada programcı/programı pazarlayan kendi emeğine, harcadığı zamana vs.' ye bir fiyat biçmiştir. Asıl doğru olmayan şey bunu doğru bulmuyorum diyerek bunu izinsiz kullanmanızdır.
ama birisi duvara bir yazı yazsa, altına da "bunu okuyup işinde kullanan, yandaki kutuya 50 kuruş bıraksın" yazsa, yazıyı okuyup para bırakmadan gitmek hırsızlık olmaz.
Bunun yazılım ile ne ilgisi var?
hazır programların hepsi yapmak istediğimiz işleri bilgisayara nasıl daha pratik yaptıracağımızın bilgisidir diye düşünüyorum.
Madem öyle düşünüyorsunuz bu yorumu neden makine dilinde ikilik sayılar kullanarak yazmadınız? Ben de simiti, unun hamur haline getirilip sonra da üzerine susam serpiştirilip pişirilmesi bilgisi olarak düşünüyorum. Bu durumda simit çalmam da meşru olur değil mi?
İkilik sayılar ile makine kodu kullanarak bu mesajı yazmanız yerine size kendi dilinizi kullanarak yazma imkanı sağlamış insanlara saygınız yok mu? Madem yazılıma para vermek istemiyorsunuz özgür yazılım kullanın. Yok illa korsan yazılım kullanacağım diyorsanız, kabul etseniz de etmeseniz de hem ahlaki hem de hukuki suç işlemiş oluyorsunuz.
Yazılım geliştirme bir süreçtir. Yazılım geliştirirken insanlar bir emek harcıyorlar. Para harcıyorlar. Bu harcadıkları emeğe de bir fiyat biçiyorlar. Alıp almamak sizin tercihiniz. Eğer fiyatı pahalı geliyorsa onu kullanmaz başka alternatifler seçersiniz. Fiyatın pahalı olması, korsan kullanımı meşru yapmaz.
bir hazır programın kopyasını alıp kullanmak, o programı kodlayanlardan hiçbir şey eksiltmez, sâdece maddî beklentilerini baltalar. beklentiyi baltalamak bence hırsızlık değildir.
Peki o programı geliştirenlere kimse para vermezse bu adamlar nasıl hayatlarını sürdürecekler? Bu beklentiyi baltalamak değil, hayatı baltalamaktır.
Bence burda konusulanlar fazlasıyla utopık.. Hıc bırımız o denlı "ahlaklı" degılız.. Bunu ıstemek, dunya barısını ıstemek gıbı bısey.. Yanı bu soyledıgınıze kımse ıtıraz edemez ancak gerceklesmesıde mumkun degıldır..
Bu yuzden, pratık olana bakalım.. Su gun, hepımız yaptıgı ısı para kazanmak, karnını doyurmak adına yapıyor.. Bunu surdurebılmek ıcınde yenı teknolojılerı takıp etmek zorunda.. Oyleyse, pahalı olan bu teknojılerın ucuz kopyalarını kullanmalarından daha dogal bısey yok bana kalırsa..
Tabı kazancı paha bıcılen degerı karsılayabılıyorsa o baska.. Ozaman gıdıp ıstedıgı urunun lısans ucretını odeyebılır..
mustafa arkadaşımız sen bir yazılımcı olarak seni baltalamak istiyenleri baltala diyor adamların 2 milyona sattığı cd yi ben 1 milyona mı satıpta para kazanacam...
Bırde, lısansız yazılım kullananlarda o yazılımları uretenler kadar "kurban" aslında.. Asıl sorumluluk onların onune bu ucuz alternatıflerı koyanlarda..
Forum Yazılımı : vBulletin v3.6.8, Copyright ©2000-2008, Jelsoft Enterprises Ltd.