Framework ve MVC nedir? Neden Kullanılır?

[mvc]

Türkiye'de henüz tam anlamıyla yaygınlaşmasada, framework yapıları her geçen gün popülaritesini arttırıyor. Framework yazılımın iskeletini oluşturan, sınıfları ve fonksiyonları içinde barındıran, geniş çaplı bir kütüphanedir. Yazılım geliştiriciler framework'ün sunduğu kütüphaneyi kullanarak daha kısa zamanda daha fazla iş üretebiliyor, daha düzenli bir yapı ortaya çıkarabiliyor ve dolayısı ile ileriye dönük çok daha kolay geliştirilebilir uygulamalar hazırlayabiliyorlar.

Framework yapısını anlayabilmek ve etkin bir şekilde kullanabilmek için daha önce nesne tabanlı yazılım geliştirmiş olmanız gerekiyor. Eğer php dilini yeni öğrenmeye başlamışsanız ve nesneye dayalı programlamayı tam olarak kavrayamadıysanız framework dökümanları size karışık gelebilir.

Kısa önbilgilerden sonra biraz teknik detaylara inelim ve framework dünyasını tanımaya başlayalım. Framework'ler ile gelen en güzel avatajlardan biri MVC (Model View Controller) yapısına sahip olmalarıdır.

Model : Veritabanına kayıt girilmesi, kaydın güncellenmesi, kaydın getirilmesi vb. işlemleri yaptığımız kısımdır. (Kısaca insert, update, delete ve select işlemlerimizi yaparız.)

Controller : View ile model arasında köprü görevi görür. View'den gelen verileri model'e gönderir ve işler. Aynı zaman da model'in işlediği verileri de view e aktarır.

View : Uygulamanın ziyaretçilere göründüğü kısımdır. Html, Css, JavaScript vb. bu kısımda bulunur.

Bu yapı sayesinde kodlarımızı katmanlara ayırırız ve çok daha derli toplu bir proje yapımız olur. Farklı yazılımcılar standartlaşmış kod yapısı sayesinde projeyi çok daha kolay geliştirebilirler.

Mvc yapısı arayüz kodlaması yapan arkadaşlara da fayda sağlar. Php dosyasına tasarımı giydirirken kendisinin işine yaramayacak sql sorguları vb. diğer kodlarla uğraşmaz. Sadece echo ile ekrana basılan verileri ve döngüleri görür.

Forumlarda ve bloglarda takip ettiğim kadarıyla framework kullanmayanların "Ben kendi kütüphane mi yazarım işime bakarım. Niye başkalarının yazdığı kodları kullanıp hazırcılık yapayım!" diye mesajlarına sıkça rastlamaya başladım. Eğer freelance çalışıyorsanız ve kodlamayı sadece kendiniz yapıyorsanız framework kullanmanıza gerek olmadığını söyleyebilirim. Bu durumda kendi kütüphanelerinizi oluşturup kullanabilirsiniz. Ancak yazdığınız kodları sizden başka yazılımcıların da geliştirmesi gerekiyorsa ve bir şirkette yazılımcı olarak çalışıyorsanız framework kullanmanızın kaçınılmaz olacağını düşünüyorum. Çünkü sizden sonra işe başlayacak kişinin oturupta sizin kendi yazdığınız yapıyı çözmesi ve geliştirmeye başlaması ciddi bir zaman ve iş kaybı yaşatıyor. Bir framework kullanılsaydı işe kullanılan framework'ü bilen bir eleman alınırdı ve projeler aksamadan devam ederdi. Aynı durum sizin yeni bir işe başladığınızda da geçerli. Özellikle bu konuda şirket tecrübesi olan arkadaşlar başkalarının kodlarını inceleyip, çözmeye çalışmanın ne kadar sıkıntılı ve sinir bozucu bir iş olduğunu tecrübe etmişlerdir.

Zend, Codeigniter, CakePhp, Symfony şuan Türkiye'de kullanılan en popüler uygulama çatıları olarak göze batıyor. Eğer php alanınında kariyer yapmak istiyorsanız, en az 1 framework kullanarak proje geliştiriyor olabilmeniz size avantaj sağlayacaktır.

Yazan : İbrahim HIZLIOĞLU

[Skorp]

güzel yazi, demek istedigim tek sey, model kismini sadece db islemlerinin yapildigi katman olarak görmek bana göre yanlisdir.
Model kismi business logic i barindirir, buda sade db islemlerini kapsamaz.

[mvc]

güzel yazi, demek istedigim tek sey, model kismini sadece db islemlerinin yapildigi katman olarak görmek bana göre yanlisdir.
Model kismi business logic i barindirir, buda sade db islemlerini kapsamaz.

Genelde ideal olarak 3 katmanlı mimari kullanılır. Eğer 3 katman yetersiz kalırsa o zaman daha fazla katman olabilir. O yüzden 3 katmanlı mimariye göre model kısmı genelde Database işlemleri için, controller kısmı verinin işlenmesi için, view kısmı kullanıcıya verinin sunulması ve verinin alınması için kullanılır.

Tabi katmanlar ihtiyaca göre oluşturulduğu için size model katmanında sadece database işlemlerini kullanmak yetersiz gelebilir. Bu durumda model kısmını çok katmanlı bir mimariye getirerek başka işlemler içinde kullanabiliriz.

Framework ve mvc üzerine yüzeysel bir makale hazırladığım için model kısmını çok detaylandırıp yeni başlayacak arkadaşlarında kafalarını karıştırmak istemedim doğrusu.

[Necronomicon]

bu konuda önemli bir noktada telif haklar. Eğer siz piyasa php framework ile bir ticari uygulama geliştiriyorsanız mutalaka tescilletin. Yarın veya öbürgün çalıştığınız şirket sizi işten atıp sizin yazıp , geliştirdiğiniz uygulamanın üzerine konup kazanç peşine düşerse telif hakları ihlâlden dava açılabilir.
Ha blog'du forumdu gibi işler yapıyorsanız sizin insiyatifiniz.

[deathisonitsway]

 
<?php
class Index extends Controller {
    function __construct() {
        parent::Controller();
    }
    
    function index() {

        $this->load->database();
        $sql=$this->db->query('SELECT `sonip`,`hit` FROM `sayac` WHERE `id`="1" LIMIT 1');
        $r=$sql->row();
        if ($r->sonip!=$this->input->server('REMOTE_ADDR')) {
            $this->db->query('UPDATE `sayac` SET `sonip`="'.$this->input->server('REMOTE_ADDR').'",`hit`=`hit`+1 WHERE `id`="1"');    
        }
        $this->smarty->assign('sayac',$r->hit);
        
        
        
        error_reporting(0);
        $anketIp = $_SERVER['REMOTE_ADDR']; 
        $tarih = $this->db->escape(time());
        $sql=$this->db->query("select `votersIP` from `fa_poll_ip` where `votersIp`='$anketIp' AND timeout > $tarih");
        $r=$sql->result();
        $iip=$r[0]->id;
        $r=$sql->row();
        isset($r->votersIP) ? $this->smarty->assign('ip',$r->votersIP) : '';
        if ($r->votersIP != "")
        {
            $anketR="SELECT id, question FROM `fa_poll` WHERE  anasayfa = 1 AND STATUS = 1  ORDER BY id DESC LIMIT 1 ";
            $anketRE=$this->db->query($anketR);
            $aSoru = $anketRE->result();
            
            $anketId = $aSoru[0]->id;
            $anketQ = $aSoru[0]->question;

            $sumV="SELECT sum( votes ) as sumVotes FROM fa_poll_answers WHERE `poll_id` ='$anketId'";
            $sumVE=$this->db->query($sumV);
            $sumVo = $sumVE->result();
            $sumVote = $sumVo[0]->sumVotes;
            $sonuclar = '';
            $sonuclar .= "<font color='#000000'><u>".$anketQ.'</u></font><br />Kullanilan Oy Sayisi: '.$sumVote."<br />";
            $anketC="SELECT * FROM `fa_poll_answers` WHERE `poll_id` ='$anketId' order by `votes` desc";
            $anketCE=$this->db->query($anketC);
            
            
            foreach($anketCE->result() as $aCevap)
            {
                $anketCevap=$aCevap->answer;
                $anketCevapVotes=$aCevap->votes;
                $anketCevapOran=round((100*$anketCevapVotes)/$sumVote);
                $sonuclar .= '&raquo; '.$anketCevap.' ('.$anketCevapVotes.'), %'.$anketCevapOran.'<br />
                <div style="width: 100px; height: 10px; margin-top: 3px;">
                ';
                
                for($i=1;$i<=$anketCevapOran;$i++)
                {
                    $src="http://selcukfen.com.tr/images/oyoy.png";
                    $sonuclar .= "<img src=\"$src\" style=\"width:1px; height: 10px; float: left;\">";
                }
                
                $sonuclar .='</div>                
                
                ';
            }
            
            $this->smarty->assign('sonuclar',$sonuclar);
        }
        

        if (!$this->smarty->onbellek_mevcut('index.tpl','index')) {
            
            $this->load->model('micerik');
            $this->load->model('msinav');
            $this->smarty->assign('sbs',$this->micerik->sabitIcerik('{sbs_duyurular}'));
            $this->smarty->assign('ygs',$this->micerik->sabitIcerik('{ygs_duyurular}'));            
            $sol_alt=$this->micerik->sol_alt();
            if ($sol_alt!=FALSE) {
                $this->smarty->assign('sol_alt',$sol_alt);
            }
            $icerik=$this->micerik->anasayfa_icerik();
            $this->smarty->assign('anasayfa_icerik',$icerik);
            $this->load->model('manket');
            $anket=$this->manket->getActivePoll();
            $slide=$this->micerik->getImages('{slide}');
            $this->smarty->assign('slide',$slide);
            $this->smarty->assign('anket',$anket);
            $sbs_konular=$this->micerik->sabitIcerik('{sbs_konu_anlatim}',3);
            $ygs_konular=$this->micerik->sabitIcerik('{ygs_konu_anlatim}',3);
            $this->smarty->assign('sbs_konular',$sbs_konular);
            $this->smarty->assign('ygs_konular',$ygs_konular);
            //$this->smarty->assign('duyurular',$this->micerik->altKategoriler('{duyurular}'));
            //$this->smarty->assign('sinavlar',$this->msinav->sinavlar(5));
            $rehberlik=$this->micerik->rehberlik();
            $sag=$this->micerik->sag_icerik();
            $this->smarty->assign('sag_icerik',$sag);
            $count=$rehberlik->count;
            $rehberlik->count=array();
            for ($i=1;$i<=$count;++$i) {
                $rehberlik->count[]=$i;
            }
            $haberler=$this->micerik->haberler();
            $count=$haberler->count;
            $haberler->count=array();
            for ($i=1;$i<=$count;++$i) {
                $haberler->count[]=$i;
            }
            $this->smarty->assign('haberler',$haberler);
            $this->smarty->assign('rehberlik',$rehberlik);
        }
        $this->smarty->display('index.tpl');
    }






















}  

Allah askına bunun neresini gelistircen yaa....antika adam her yerde antikalıgını yapıyor iste....suna bak spagetti koddan ne farkı var bunun....aksine aksilik....nerde ne yapmıs diye klasorden klasore geciyorsun....50 tane dosya yaratmıs hiç akıl karı degil yaa....bence cok yanılıyorsunuz bu fw lerle ilgili dusuncelerinizde....

[Skorp]

Framework ve mvc üzerine yüzeysel bir makale hazırladığım için model kısmını çok detaylandırıp yeni başlayacak arkadaşlarında kafalarını karıştırmak istemedim doğrusu.

Bana kalirsa tam bu konuda daha aydinlatici aciklamalar yapip milleti kafasini karistirman lazim.
Neden dersen, herseyi controllerde yazip yine spaghetti kod üretilicekse bir framework kullanmanin bir anlami kalmiyor.
Bir model sinifinin degisik projelerde yine ve yine kullanilmasi acisindan, kullanilmasi gereken yöntem, "fat model, thin/skinny controller " dur bana göre.

verinin islenmesi controllerin isi degildir, controller program akisini yönetir. gelen istegi alir istege göre model den gerekli verileri alir veya modele gönderir ardindanda view a kullaniciya sunulcak olan verileri sunar.

deathisonitsway un örnegi baya acik herhalde, yeni kullanicilar yoksa nasil yanlis kullanimlar yapa biliyor diye dimi`?


deathisonitsway bence sen bazi seyleri anlamadin, anlamadan bizi elestirmeye calisacagina, anlamadigin yerleri sorki yardimci olalim anlamana

Necronomicon
Türkiyede nasil bilmiyorum ama, avusturyada her firmada ise baslarken yapilan calisma sözlesmesinde firmada yapilan projelerin firmaya kalacagina dair imza atiliyor. Proje fikri firmaninsa zaten yapacagin birsey yok, proje kisininse ona göre ek anlasmalar elbetkide yapilir/yapilmasi gerekir.

[deathisonitsway]

@skorp gercekten kimseyi elestirdigimden degil; hiç kimse yanlıs anlamasın yani...anlamakta zorluk cekiyorum su fwlerin mantıgını ; ha ci yada smarty kullanıyorum tabi, ama surekli hani duzenli duzenli deniyor yaa...ya iste onu anlayamıyorum...yani programcı onu ordan alıp orda işlemesi sonra baska yere atması ne kadar saglıklı ya....şahsen ben bıkıyorum yani klasorden klasore atlamayı...çıktı olarak ne yapılmıs diye gidiyor template klasorune bakıyorum...sonra ihtiyac oluyor ki databasede ne yapmıs bu ; gidiyorsun modelse ordan controllersa ; bana hakkaten amelelik geliyor bu yontem...bilmiyorum yani insanın kodlayası gelmez bu yontemle ya...


duzenli yapı olusturcaz diye eziyet mi cekecez yani...verdigim ornekte adam cok duzenli yapı olusturmus bravo dedirtiyor valla...boyle yapı mı olur yaa...duz kodla daha iyi...işte ben bunu anlamakta zorlanıyorum...


hani diyorsunuz ya...kucuk işlerde kullanılmaz buyuk işlerde kullanılır diye...esas bu buyuk işlerde kullanılmaz be bana gore hele yukarıdaki gibi yazılacaksa yandık yani...heleki bizim ulkede su dusunce hakimse ; CALISSINDA TEK DERDİM BU YAZ GİTSİN bu mantık varsa hepten hapı yuttuk yani


ben bu amelelige karsıyım cidden ; yanlıs dusunuyorum sizler icin farkındayım ama bu dusuncemi bu fw lerin yapısı yıkamaz...hiç bir projede kullanmam ben bunları ve izmirde yasıyorum ve buyuk şirketleride gezdim...sordugum yazılımcılardan bunları kullananda yok acıkcası ; adamlar kendi yapılarını oturtmuslar...

budur yani...yukarıdaki örnek açık işte; boyle kod önünüze getirilmeyecegini zannedenler bence cok yanılıyolar...skorp ustam yani anlayamadıgım bu
kendi mantıgınla duzenli nasıl olunur diye dusunmek varken ; nasıl olurda insanlar fw gibi ondan ona atla ondan ona atla yapıya geciyolar...

 
<table><tr>
<td>$hede</td></tr></table> 
  

bunu ben illa wiev klasorunde yazmak zorunda degilim...

buyrun adam anasayfa.php yi wiev klasorunde boyle yazmıs

 
<?php
$this->load->view('ust.php');
?>
  <table width="877" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
            <tr>
              <td width="200" height="239" align="left" valign="top"><table width="200" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                <tr>
                  <td width="200" align="left" valign="top"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/hizmetlerimiz.png" /></td>
                </tr>
                <tr>
                  <td align="left" valign="top" class="hizmetler"> <ul>
<?php
foreach ($hizmetler as $hizmet) {
?>
<li><a href="<?=site_url('izmir_peugeot/'.$hizmet->key)?>" title="<?=$hizmet->baslik?>"><?=$hizmet->baslik?></a></li>
<?php
}
?>
                   </ul></td>
                </tr>
              </table></td>
              <td width="447" align="left" valign="top"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/ortaresim.png" width="447" height="239" /></td>
              <td width="230" align="left" valign="top"><table width="220" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                <tr>
                  <td height="70" align="center" valign="bottom" class="linkler"><table width="200" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                  <?php
                  foreach ($linkler as $link):
                  ?>
                    <tr>
                      <td align="center" valign="top"><a href="<?=$link->link?>" title="<?=$link->metin?>" target="_blank"><?=$link->metin?></a></td>
                    </tr>
<?php
endforeach;
?>
                  </table></td>
                </tr>
                <tr>
                  <td height="100" align="center" valign="bottom" class="sigorta"><table width="200" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                    <tr>
                      <td align="right" valign="middle"><a href="#">ayrıntılar..</a></td>
                    </tr>
                  </table></td>
                </tr>
               </table></td>
            </tr>
          </table>        </td>
      </tr>
      <tr>
        <td height="247" align="center" valign="top" id="alt_icerik">
          <table width="874" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0">
            <tr>
              <td width="633" height="161" align="center" valign="top"><table width="633" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                <tr>
                  <td colspan="2" align="left" valign="top"> DUYURULAR - HABERLER</td>
                </tr>
<?php
$haberler=Menu::haberler();
if (count($haberler)>0) {
foreach ($haberler as $k=>$haber) {
if ($k%2==0) {
$class='duyuru1';
}else{
$class='duyuru2';
}
?>
                
                
                
                <tr>
                  <td width="100" height="57" align="center" valign="middle" class="duyuru_img"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/ornek.png" width="93" height="51" /></td>
                  <td width="531" height="57" align="left" valign="middle" class="<?=$class?>">
<div style="margin:3px">
<strong><a href="<?=site_url('duyurular/'.$haber['key'])?>" title="<?=$haber['baslik']?>"><?=$haber['baslik']?></a></strong><br />
<?=substr($haber['icerik'],0,250)?>...
</div>
                  </td>
                </tr>
                <tr>
                  <td height="5" colspan="2" align="left" valign="top" class="ara"></td>
                </tr>
<?php
}
}
?>
                
<!--   
                <tr>
                  <td height="57" align="center" valign="middle" class="duyuru_img"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/ornek.png" width="93" height="51" /></td>
                  <td height="57" align="center" valign="middle" class="duyuru2">Sed do eiusmod tempor incididu ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim sed do eiusmo..</td>
                </tr>
-->
              </table></td>
              <td width="241" align="center" valign="bottom" class="iletisim"><table width="150" border="0" cellspacing="0" cellpadding="0">
                <tr>
                  <td width="67" align="center" valign="middle"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/peugeot_logo.png" width="74" height="52" /></td>
                  <td width="67" align="center" valign="middle"><img src="<?=base_url()?>dosyalar/images/citroen.png" width="72" height="51" /></td>
                </tr>
              </table>

              </td>
            </tr>
          </table>   
<?php
$this->load->view('alt.php');
?>  

cok şaşlı bir yapı hakkaten bildigin spagetti kod bu yaa....

[ALEXIS]

@deathisonitsway, yazdığınız örnekler tam olarak mvc değil, mvc üstünden kafaya göre gitmek gibi birşey. İlk örnekte controllerdeki SQL sorguları tamamen kalkıp model kısmına alınacak. Herşey yerli yerinde olsa bile, SQL kodları model kısmında olsa bile, sadece mvc ile olmuyor, yazılacak dosyalar iyi şekilde kodlanmalı.

Mesela benim controller kısmında veritabanına bir ileti yazan kodum temel olarak sadece bundan ibaret:

 // zincir model
$ileti = Model_Ileti::baslat()
    ->baslik($_POST['baslik'])
    ->tarih(date())
    ->icerik($_POST['icerik'])
    ->kaydet();
    
// normal model
$ileti = new Model_Ileti()
$ileti->baslik($_POST['baslik']);
$ileti->tarih(date());
$ileti->icerik($_POST['icerik']);
$ileti->kaydet(); 
  

[takilberime]

@skorp gercekten kimseyi elestirdigimden degil; hiç kimse yanlıs anlamasın yani...anlamakta zorluk cekiyorum su fwlerin mantıgını

Framework mantığını sağlam bir şekilde anlamak istersen Java frameworklerini incelemeni tavsiye ederim.
Örneğin Spring Framework.
Arkasından Spring MVC ya da Struts.
Framework kullanmadan yapacağın uygulamalar ile orta katmana yerleştirdiğin Spring frameworkü üzerine inşa edeceğin uygulamalar arasındaki farkları bi incele istersen.

Olay, adamların yazdığı kütüphaneleri çağırmakdan ibaret değil.

[deathisonitsway]

@alexis

elbette degil mvc...bildigin spagetti kodun ci hali baska acıklaması yok.bende diyorum ki ; senin yazdıgın gibi yazmayacak herkes...gidecek benim yazdıgım gibi de yazacak...cok karsılasacaksınız oyle kodlarla...ha duzenli yazarsın amennaa....ona bir şey dedigim yok...benim karsı cıktıgım...fwler duzenli yapıyı getirmez...yine programcı getirir tum duzeni..fwler buna olanak saglar sadece

benim anlatmak istedigim bu ; yani programcı afedersiniz eşşekse ; yine eşşekliğini yapacaktır... Bakınız şekil 1.a.... senin de dedigin gibi kafasına göre yazmıs adam...eee çıkıyor ama işte boyle şeyler.

 
<?php

/********************************SON 10 HABER*******************************/

// bu sql kodu eklenen son haberlerden 10 tanesini cekecektir.

$son_haberler=mysql_query("select id,haber_baslik,haber from haberler order by id desc limit 10");


?>

<table><tr>


<?php


while ($haber_getir=mysql_fetch_assoc($son_haberler) ) { 


?>

<td><?php echo '.$haber_getir['haber'].';  ?></td></tr>

<?php

}

?>

</table>

<?php

/*****************************SON 10 HABER KOD BİTİMİ***********************/

?>  

Bence mis gibi kod işte....boyle yazarsa da duzenli oluyor olduktan sonra...herif ne yaptıgını yorum bloguyla mis gibi sınırlamış işte... sonrada bitimi burada diye yorum bloguyla kapatmış...

bu kodu herkes bal gibide anlar....daha once verdigim ci örneklerine bin basar bu kod...